Business Model Canvas Series — အပိုင်း (၇)
အရင်ဆောင်းပါးဖြစ်တဲ့ Revenue Streams မှာ Customer ကိုပေးလိုက်တဲ့ Value ကနေ Business က Revenue ကို ဘယ်လိုပြန်ရရှိမလဲဆိုတာ လေ့လာခဲ့ပါတယ်။
အခု Key Resources ရောက်တဲ့အခါ Business Model ကို Customer ဘက်ကနေသာကြည့်တာမဟုတ်တော့ဘဲ Company အတွင်းပိုင်းကို စတင်ပြန်ကြည့်ရပါမယ်။
အဓိကမေးခွန်းက—
“Customer ကို ကတိပေးထားတဲ့ Value ကို တကယ်ပေးနိုင်ဖို့ ကျွန်တော်တို့မှာ ဘာတွေ မရှိမဖြစ်လိုအပ်သလဲ?”
ဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။
လုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ Resources အများကြီးရှိနိုင်ပါတယ်။
Office ရှိတယ်။
ကားရှိတယ်။
Warehouse ရှိတယ်။
ဝန်ထမ်းရှိတယ်။
Cash ရှိတယ်။
Computer ရှိတယ်။
Brand ရှိတယ်။
Customer List ရှိတယ်။
Supplier Connection ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီအရာတွေအားလုံးကို Key Resources လို့ မခေါ်နိုင်ပါဘူး။
Business Model တစ်ခုအတွက် တကယ်မေးရမယ့် မေးခွန်းက—
“ဒီ Resource မရှိတော့ရင် Customer ကို ကျွန်တော်တို့ပေးနေတဲ့ Value ကို ဆက်ပေးနိုင်မလား?”
ဆိုတာပါ။
အဖြေက “မပေးနိုင်တော့ဘူး” ဒါမှမဟုတ် “Business ရဲ့ အဓိကအားသာချက် သိသိသာသာပျောက်သွားမယ်” ဆိုရင် အဲဒီ Resource ဟာ Key Resource ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
Resource များတာနဲ့ Business အားကောင်းတာ မတူပါဘူး
လုပ်ငန်းရှင်တချို့က Company ကြီးလာတာကို ကားဘယ်နှစီးရှိသလဲ၊ အဆောက်အဦဘယ်လောက်ပိုင်သလဲ၊ ဝန်ထမ်းဘယ်နှယောက်ရှိသလဲ၊ Warehouse ဘယ်လောက်ကြီးသလဲ ဆိုတာတွေနဲ့ တိုင်းတာတတ်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် Business Model အမြင်နဲ့ကြည့်ရင်—
Resource များတာထက် မှန်ကန်တဲ့ Resource ရှိတာက ပိုအရေးကြီးပါတယ်။
Consulting Company တစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။
ရုံးခန်းကြီးရှိတယ်။ ကားရှိတယ်။ Office Furniture အကောင်းစားတွေရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် Client Problem ကို နားလည်နိုင်တဲ့ Consultant မရှိဘူး၊ Data Analysis လုပ်နိုင်တဲ့သူမရှိဘူး၊ Methodology မရှိဘူး၊ Client Trust မရှိဘူးဆိုရင် အဲဒီ Company မှာ Physical Assets အများကြီးရှိပေမယ့် Business Model အတွက် အရေးကြီးဆုံး Resources တွေ မရှိသေးနိုင်ပါဘူး။
အပြန်အလှန်အားဖြင့် Office သေးသေးလေးနဲ့လုပ်နေပေမယ့် Strong Knowledge, Experienced Consultants, Good Client Relationships, Reliable Data နဲ့ Proven Methodology ရှိနေတယ်ဆိုရင် Business Model က ပိုအားကောင်းနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် Key Resources ဆိုတာ ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်း ဘယ်လောက်ရှိသလဲဆိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့် Business Model အလုပ်လုပ်နိုင်ဖို့ ဘာတွေ မရှိမဖြစ်လိုအပ်သလဲဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။
Value Proposition ကနေ Key Resources ကို ပြန်ရှာပါ
Key Resources ကို စာရင်းထိုင်ရေးတာထက် အရင်ဆုံး Value Proposition ဆီ ပြန်သွားသင့်ပါတယ်။
ဥပမာ Distribution Company တစ်ခုရဲ့ Value Proposition က—
“မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့ Retailer တွေဆီ Product ကို အချိန်မီ၊ မှန်မှန်ကန်ကန် ပို့ပေးနိုင်မယ်”
ဆိုပါစို့။
ဒီ Value ကို တကယ်ပေးနိုင်ဖို့ Warehouse, Inventory, Distribution Network, Delivery Capability, Sales Team, Customer Data, Working Capital နဲ့ Supplier Relationships စတာတွေ လိုလာနိုင်ပါတယ်။
တစ်ဖက်မှာ Software Company ဆိုရင် Warehouse ကြီးတစ်လုံး မလိုနိုင်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် Software Developers, Source Code, Technology Platform, Server Infrastructure, Intellectual Property နဲ့ Customer Data တွေက ပိုအရေးကြီးလာနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် Industry တူတိုင်း Key Resources တူမှာမဟုတ်သလို Company တူတိုင်းလည်း တူမှာမဟုတ်ပါဘူး။
ဆုံးဖြတ်ပေးတာက “Customer ကို ဘာ Value ပေးနေတာလဲ?” ဆိုတဲ့မေးခွန်း ဖြစ်ပါတယ်။
Key Resources အမျိုးအစား ၄ ခု
Business Model Canvas မှာ Key Resources ကို အဓိကအားဖြင့် အမျိုးအစား ၄ ခုခွဲကြည့်နိုင်ပါတယ်။
1. Physical Resources
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ Assets တွေဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာ Factory, Machine, Production Line, Warehouse, Vehicles, Store Location, POS System နဲ့ Distribution Infrastructure တို့ဖြစ်ပါတယ်။
Manufacturing Business မှာ Factory နဲ့ Production Equipment တွေ အရေးကြီးနိုင်ပါတယ်။ Distribution Business မှာ Warehouse, Inventory, Delivery Capacity နဲ့ Distribution Network တွေက Key Resources ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ Retail Business မှာတော့ Location, Shelf Space, POS နဲ့ Inventory Availability တို့က အရေးကြီးနိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် Physical Resource တစ်ခုကို ကြည့်တဲ့အခါ “ဒါကို ကိုယ်ပိုင်ပိုင်သလား?” လို့မေးတာထက် “ဒီ Resource က Customer Value ဖန်တီးရာမှာ ဘယ်လောက်အရေးကြီးသလဲ?” လို့မေးဖို့ ပိုအရေးကြီးပါတယ်။
ကိုယ်ပိုင်ရှိမှ ကောင်းမယ်လို့ မယူဆပါနဲ့
လုပ်ငန်းရှင်တချို့က “ကားကိုယ်ပိုင်ရှိရမယ်”၊ “Warehouse ကိုယ်ပိုင်ဖြစ်ရမယ်”၊ “Office ကိုယ်ပိုင်ဝယ်ရမယ်” လို့ စဉ်းစားတတ်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် Business Model အရ Resource တစ်ခုကို Own, Rent / Lease, Outsource, Partner ဆိုတဲ့နည်းလမ်းတွေနဲ့ ရယူနိုင်ပါတယ်။
Logistics Company တစ်ခုစတင်တုန်းမှာ ကား ၂၀ စီးဝယ်ဖို့ Capital မရှိဘူးဆိုပါစို့။ Company ရဲ့ Value Proposition က Reliable Delivery ဖြစ်ပါတယ်။
Customer က “ဒီကားကို မင်းပိုင်သလား?” ဆိုတာထက် “ငါ့ပစ္စည်း အချိန်မီရောက်မလား?” ကို ပိုစိတ်ဝင်စားပါတယ်။
Partner Fleet ကိုအသုံးပြုပြီး Reliable Delivery ပေးနိုင်တယ်ဆိုရင် Business Model က ဆက်လည်ပတ်နိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် Business Model က Resource ကိုလိုတာဖြစ်ပြီး Ownership ကို မဖြစ်မနေလိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။
ဒီအယူအဆက SME တွေအတွက် အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ Capital အားလုံးကို Fixed Assets ထဲမှာပိတ်မထားဘဲ Core Business Growth အတွက် ပြန်အသုံးချနိုင်လို့ ဖြစ်ပါတယ်။
သို့သော် Own, Rent, Outsource, Partner တို့ထဲက ဘယ်နည်းလမ်းက ပိုသင့်တော်သလဲဆိုတာကို ကုန်ကျစရိတ်၊ ဝန်ဆောင်မှုအရည်အသွေး၊ ထိန်းချုပ်နိုင်မှု၊ မိတ်ဖက်အပေါ် မှီခိုမှုနှင့် အစားထိုးအစီအစဉ်တို့ကို နှိုင်းယှဉ်ပြီးမှ ဆုံးဖြတ်ရပါမယ်။ Outsource လုပ်တိုင်း ပိုကောင်းမယ်လို့ မဆိုလိုပါဘူး။
2. Intellectual Resources
Physical Assets တွေကို မျက်စိနဲ့မြင်ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် Company ရဲ့ အဖိုးတန်ဆုံး Resources တချို့က မျက်စိနဲ့မမြင်ရနိုင်ပါဘူး။
ဥပမာ Brand Reputation, Trademark, Patent, Product Formula, Software, Process Know-how, Customer Database, Supplier Database, Sales History, Pricing Knowledge, SOP နဲ့ Business Methodology တို့ဖြစ်ပါတယ်။
Customer Database တစ်ခုကို ဥပမာယူပါ။ Retailer ၅,၀၀၀ ရဲ့ Location, Purchase History, Credit History, Product Preference, Order Frequency နဲ့ Sales Volume တွေ စနစ်တကျရှိနေတယ်ဆိုရင် အဲဒါက Excel File တစ်ခုသက်သက် မဟုတ်တော့ပါဘူး။ Business Resource ဖြစ်လာပါတယ်။
Data ကောင်းကောင်းရှိရင် ဘယ် Product ကို ဘယ်မြို့မှာတိုးရောင်းမလဲ၊ ဘယ် Customer က Credit Risk မြင့်နေလဲ၊ ဘယ် Customer ပျောက်နေလဲ၊ ဘယ် Product ရောင်းအားကျနေလဲ၊ ဘယ် Territory မှာ Growth Opportunity ရှိနေလဲ ဆိုတာတွေကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ယနေ့ခေတ် Business မှာ Data ကို Record အဖြစ်မကြည့်ဘဲ Business Asset အဖြစ် ကြည့်ဖို့လိုပါတယ်။
Customer Data ကို အသုံးချရာမှာ အချက်အလက်မှန်ကန်မှု၊ သင့်လျော်သော ဝင်ရောက်အသုံးပြုခွင့်၊ လုံခြုံရေးနှင့် လျှို့ဝှက်ချက်ထိန်းသိမ်းမှုတို့ကိုပါ စီမံထားဖို့လိုပါတယ်။ ဒီနေရာက Business Asset ဆိုတာ လုပ်ငန်းအတွက် တန်ဖိုးရှိတဲ့ Resource အဓိပ္ပါယ်ဖြစ်ပြီး စာရင်းကိုင်စာရင်းမှာ Asset အဖြစ် အလိုအလျောက် အသိအမှတ်ပြုနိုင်တယ်လို့ ဆိုလိုတာမဟုတ်ပါဘူး။
Brand က Logo တစ်ခုမဟုတ်ပါဘူး
Intellectual Resource ပြောတဲ့အခါ Brand ကို အထူးသတိထားသင့်ပါတယ်။
Brand ဆိုတာ Logo, Color, Company Name လောက်နဲ့ မပြီးပါဘူး။
Brand ဆိုတာ Customer စိတ်ထဲမှာရှိတဲ့ “ဒီ Company ကို ယုံလို့ရတယ်”၊ “ဒီ Product က Quality ကောင်းတယ်”၊ “ဒီဆိုင်မှာ ပစ္စည်းစုံတယ်”၊ “ဒီ Consultant က Business Problem ကို တကယ်နားလည်တယ်” ဆိုတဲ့ ခံယူချက်၊ အတွေ့အကြုံနှင့် ယုံကြည်မှုတို့လည်း ပါဝင်ပါတယ်။
Trust တည်ဆောက်ဖို့ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာနိုင်ပေမယ့် ပျက်ဖို့တော့ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုလောက်ပဲ လိုနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် Brand Reputation ဟာ Business တချို့အတွက် တန်ဖိုးအကြီးဆုံး Key Resource ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
3. Human Resources
ဒီနေရာမှာ မေးခွန်းတစ်ခုရှိပါတယ်။ ဝန်ထမ်းတိုင်း Key Resource လား?
ဝန်ထမ်းဦးရေတစ်ခုတည်းကို ရေတွက်ခြင်းနဲ့တော့ မဆုံးဖြတ်နိုင်ပါဘူး။
ဒီအဓိပ္ပါယ်က ဝန်ထမ်းတချို့မှာ တန်ဖိုးမရှိဘူးလို့ ဆိုလိုတာမဟုတ်ပါဘူး။
Business Model Perspective ကနေကြည့်တဲ့အခါ Value Proposition ကိုဖန်တီးပေးနိုင်တဲ့ အရေးကြီးတဲ့ Knowledge, Skill နဲ့ Experience ကို ကြည့်တာဖြစ်ပါတယ်။
ဥပမာ Consulting Company တစ်ခုအတွက် Experienced Consultant, Financial Analyst, Industry Specialist နဲ့ Project Manager တို့က Key Human Resources ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
Software Business မှာ Developer, System Architect, Product Designer တွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
Factory မှာ Production Engineer, Quality Expert, Technician တွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
Distribution Business မှာ Strong Sales Manager, Market-Knowledgeable Salespeople, Credit Control Staff နဲ့ Warehouse Controller တို့က အရေးကြီးနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် Business Owner က “ကျွန်တော်တို့ Customer ကိုပေးနေတဲ့ Value ကို လူတွေရဲ့ ဘယ် Skill က ဖန်တီးပေးနေတာလဲ?” ဆိုတာ မေးသင့်ပါတယ်။
လူတစ်ယောက်တည်းကို Key Resource ဖြစ်နေစေခြင်းက Risk လည်းဖြစ်တယ်
SME တွေမှာ အလွန်တွေ့ရတဲ့ပြဿနာတစ်ခုက Key Person Risk ဖြစ်ပါတယ်။
ဥပမာ Customer အားလုံးကို Sales Manager တစ်ယောက်တည်းသိတယ်၊ Supplier Relationship အားလုံးကို Owner တစ်ယောက်တည်း ထိန်းထားတယ်၊ Pricing Model ကို Accountant တစ်ယောက်တည်းသိတယ်၊ Production Formula ကို Senior Technician တစ်ယောက်တည်းသိတယ် ဆိုပါစို့။
အဲဒီလူတွေဟာ Key Resources ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တစ်ချိန်တည်းမှာ Company အတွက် Risk လည်း ဖြစ်နေပါတယ်။
သူထွက်သွားရင်? မကျန်းမာရင်? Competitor ဆီပြောင်းသွားရင်? Knowledge Transfer မလုပ်ဘဲ ထွက်သွားရင်? Business ဘယ်လိုဆက်လည်ပတ်မလဲ?
Management ရဲ့ အလုပ်က Key Person ကို မလိုတော့အောင်လုပ်တာမဟုတ်ပါဘူး။
သူ့ခေါင်းထဲမှာရှိနေတဲ့ Knowledge ကို System, SOP, Database, Training, Backup People နဲ့ Documentation တို့နဲ့ Organizational Resource အဖြစ် ပြောင်းပေးဖို့ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအပြောင်းအလဲဟာ SME တစ်ခုကနေ Professional Organization တစ်ခုဖြစ်လာဖို့ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။
4. Financial Resources
Financial Resources ဆိုတဲ့အခါ Capital တစ်မျိုးတည်းကိုသာ ဆိုလိုတာမဟုတ်ပါဘူး။ Cash, Working Capital, Bank Credit Line, Financing Access, Guarantee Capacity နဲ့ Investment Fund စတာတွေ ပါဝင်နိုင်ပါတယ်။
Distribution Business တစ်ခုကို ဥပမာယူကြည့်ပါ။
Supplier ဆီက Cash နဲ့ဝယ်ရတယ်။ Retailer ကို ရက် ၃၀ Credit ပေးရတယ်။ Inventory ကို Warehouse ထဲမှာ ရက် ၆၀ ထားရတယ်။ Sales ကတက်နေတယ်။ Profit လည်းရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် Working Capital မလုံလောက်ရင် Product ထပ်မဝယ်နိုင်တော့ပါဘူး။
အဲဒီအချိန်မှာ Financial Resource က Business Growth ရဲ့ Bottleneck ဖြစ်လာပါတယ်။
ဒါကြောင့် Business Owner က “Bank ထဲမှာ Cash ဘယ်လောက်ရှိလဲ?” တစ်ခုတည်းမကြည့်သင့်ပါဘူး။
မေးရမှာက “Business Model တစ်ခုလုံး အဆင်ပြေပြေ လည်ပတ်ဖို့ ဘယ်လောက် Working Capital လိုသလဲ?” ဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။
Revenue Stream ကောင်းရင်တောင် Resources မလုံလောက်ရင် Growth ရပ်နိုင်တယ်
Market Demand ကောင်းလာတယ်။ Sales 50% တိုးနိုင်မယ့် Opportunity ရှိလာတယ်။
ဒါပေမယ့် Warehouse Capacity မလုံလောက်ဘူး၊ Inventory ထပ်ဝယ်ဖို့ Working Capital မရှိဘူး၊ Sales Team မလုံလောက်ဘူး၊ Delivery Capacity မရှိဘူး ဆိုရင် Market Opportunity ရှိပေမယ့် Company က Growth ကို ရယူနိုင်မှာမဟုတ်ပါဘူး။
ဒီအခြေအနေမှာ ပြဿနာက Customer မရှိတာမဟုတ်ပါဘူး။ Resource Constraint ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် Growth Strategy ဆွဲတဲ့အခါ Revenue Forecast တစ်ခုတည်း မဆွဲသင့်ပါဘူး။ အတူတူ Resource Requirement ကိုပါ တွက်ချက်ရပါမယ်။
Distribution Business တစ်ခုကို လက်တွေ့ကြည့်ရအောင်
FMCG Distribution Company တစ်ခုရဲ့ Value Proposition က “Retailer တွေဆီ လိုအပ်တဲ့ Product တွေကို မှန်ကန်တဲ့အချိန်မှာ စုံစုံလင်လင် ရောက်အောင်ပို့ပေးခြင်း” ဖြစ်တယ်ဆိုပါစို့။
ဒီ Business အတွက် Key Resources က Inventory တစ်ခုတည်းမဟုတ်ပါဘူး။
Physical Resources — Warehouse, Inventory, Delivery Capacity, Distribution Infrastructure
Human Resources — Sales Team, Sales Manager, Warehouse Capability, Logistics Capability
Intellectual Resources — Customer Database, Territory Knowledge, Sales History, Supplier Relationships, Brand Reputation
Financial Resources — Inventory Financing, Working Capital, Credit Capacity
ဒီ Resources တွေထဲက တစ်ခုခု အရမ်းအားနည်းသွားရင် Business Model တစ်ခုလုံး ထိခိုက်နိုင်ပါတယ်။
Product ရှိပေမယ့် Customer Data မကောင်းရင် Sales Team က Market ကို ထိရောက်စွာ မသွားနိုင်ပါဘူး။ Sales Team ကောင်းပေမယ့် Stock မရှိရင် Order ရလည်း Delivery မလုပ်နိုင်ပါဘူး။ Stock ရှိပေမယ့် Working Capital ပိတ်နေရင် Replenishment မလုပ်နိုင်ပါဘူး။ Warehouse ကောင်းပေမယ့် Sales Capability အားနည်းရင် Inventory မရွေ့ပါဘူး။
ဒီလိုကြည့်လိုက်တဲ့အခါ Business Model ဆိုတာ Department တစ်ခုချင်းစီ သီးခြားအလုပ်လုပ်တာမဟုတ်ဘဲ Resources တွေ ချိတ်ဆက်အလုပ်လုပ်တဲ့ System တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။
Consulting Business မှာ Key Resources က ဘာလဲ?
Consulting Company တစ်ခုမှာ Factory မရှိနိုင်ပါဘူး။ Inventory မရှိနိုင်ပါဘူး။ Production Machine မရှိနိုင်ပါဘူး။
ဒါပေမယ့် Business Model အလုပ်လုပ်ဖို့ Knowledge, Experience, Problem-Solving Ability, Methodology, Templates, Case Knowledge, Client Trust, Data Analysis Capability နဲ့ Brand Reputation တွေ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။
The TEAM Solutions လို Consulting Business ကို ဥပမာယူရင် Client က Office Furniture အတွက် ပိုက်ဆံပေးတာမဟုတ်ပါဘူး။
Client က သူ့ Business Problem ကို နားလည်ပေးနိုင်ခြင်း၊ Data ကို Analysis လုပ်ပေးနိုင်ခြင်း၊ Solution တည်ဆောက်ပေးနိုင်ခြင်း၊ အကောင်အထည်ဖော်ပေးနိုင်ခြင်းနဲ့ ရလဒ်တိုးတက်ရေးကို ကူညီပေးနိုင်ခြင်း အတွက် ပိုက်ဆံပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် Consulting Business ရဲ့ အရေးကြီးဆုံး Key Resources တွေဟာ Physical Asset ထက် Knowledge Assets နဲ့ Human Capability ဘက်မှာ ပိုများနိုင်ပါတယ်။
ဒီမှာ မေးခွန်းတစ်ခု ပိုအရေးကြီးလာပါတယ်။
“Consultant ရဲ့ခေါင်းထဲမှာပဲ Knowledge ရှိနေလား၊ ဒါမှမဟုတ် Company ရဲ့ Knowledge System ဖြစ်လာပြီလား?”
Research, Books, Frameworks, Client Cases, Templates, SOPs, Analysis Methods နဲ့ Lessons Learned တွေကို စနစ်တကျ Knowledge Base တစ်ခုအဖြစ် တည်ဆောက်ထားနိုင်ရင် Individual Knowledge ကနေ Organizational Intellectual Resource အဖြစ် ပြောင်းသွားနိုင်ပါတယ်။
Client Cases တွေကို Knowledge Base ထဲ ထည့်သွင်းရာမှာလည်း Client ရဲ့ လျှို့ဝှက်အချက်အလက်နှင့် အသုံးပြုခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းပြီး လိုအပ်သလို အမည်နှင့် ခွဲခြားသိနိုင်သော အချက်အလက်များ ဖယ်ရှားထားသင့်ပါတယ်။
ဒီအချက်ဟာ Consulting Company တစ်ခု Scale လုပ်ချင်တဲ့အခါ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။
Resource တစ်ခုကို “Key” လို့ ဘယ်လိုသိမလဲ?
ပိုင်ဆိုင်မှုစာရင်းထဲရှိတာအားလုံးကို Key Resource လို့ မသတ်မှတ်သင့်ပါဘူး။
စမ်းသပ်ဖို့ အလွယ်ဆုံး မေးခွန်း ၃ ခုရှိပါတယ်။
1. Value Test
ဒီ Resource မရှိရင် Customer ကို ကတိပေးထားတဲ့ Value ကို ပေးနိုင်သေးလား?
2. Revenue Test
ဒီ Resource မရှိရင် Revenue ရရှိနိုင်မှု သိသိသာသာ ထိခိုက်မလား?
3. Replaceability Test
ဒီ Resource ပျောက်သွားရင် လွယ်လွယ်နဲ့ အစားထိုးနိုင်သလား?
အစားထိုးရခက်ပြီး Value Creation ကို ထိခိုက်စေတယ်ဆိုရင် Management က ပိုမိုဂရုစိုက်ရပါမယ်။
ဤမေးခွန်း ၃ ခုသည် The TEAM Solutions က လက်တွေ့စဉ်းစားနိုင်ရန် ထည့်သွင်းထားသည့် မေးခွန်းများဖြစ်ပြီး Business Model Canvas ၏ တရားဝင် မဖြစ်မနေစစ်ရမည့် စံ ၃ ခု မဟုတ်ပါ။ အစားထိုးရလွယ်သော်လည်း လုပ်ငန်းလည်ပတ်ရန် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည့် Resource တစ်ခုက Key Resource ဖြစ်နိုင်ပါသေးတယ်။ Replaceability က မှီခိုမှုနှင့် လုပ်ငန်းပြတ်တောက်နိုင်ခြေကို ထပ်မံစဉ်းစားဖို့ ကူညီပေးတာဖြစ်ပါတယ်။
Key Resources နဲ့ Competitive Advantage
Resource တစ်ခုရှိတာတင်နဲ့ Competitive Advantage ဖြစ်သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။
Competitor တွေလည်း အလွယ်တကူ ရနိုင်တဲ့ Resource ဆိုရင် Business လည်ပတ်ဖို့လိုအပ်ပေမယ့် Competitive Advantage မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။
ဥပမာ Computer, Office, Delivery Van တွေကို Competitor ကလည်း ဝယ်နိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် နှစ်ပေါင်းများစွာ တည်ဆောက်ထားတဲ့ Customer Trust, Exclusive Supplier Relationship, Proprietary Formula, Strong Brand, Unique Customer Data, Deep Market Knowledge, Experienced Team နဲ့ Proven Operating System တွေကို Copy လုပ်ဖို့ ပိုခက်နိုင်ပါတယ်။
ဒီလိုအချိန်မှာ Key Resource တစ်ခုဟာ Business Model ကို လည်ပတ်စေတဲ့ Resource တစ်ခုကနေ Competitive Moat အဖြစ် ပြောင်းလာနိုင်ပါတယ်။
သို့သော် Key Resource ဖြစ်တိုင်း ရေရှည်ပြိုင်ဆိုင်မှုအသာစီး ရမယ်လို့ မဆိုလိုပါဘူး။ Resource ရဲ့ တန်ဖိုး၊ ရှားပါးမှု၊ အစားထိုးနိုင်မှုနှင့် လုပ်ငန်းက ထိရောက်စွာ အသုံးချနိုင်ခြင်းတို့ကိုပါ ဆက်စပ်ကြည့်ရပါမယ်။
Resource ရှိတာနဲ့ Capability ရှိတာ မတူပါဘူး
စက်တစ်လုံးဝယ်ထားတယ်ဆိုတာ စက်ကို ထိထိရောက်ရောက် အသုံးချနိုင်တယ်လို့ မဆိုလိုပါဘူး။
ERP Software ဝယ်ထားတယ်ဆိုတာ Data-Driven Company ဖြစ်သွားပြီလို့ မဆိုလိုပါဘူး။
CRM System ရှိတယ်ဆိုတာ Customer Relationship ကောင်းသွားပြီလို့ မဆိုလိုပါဘူး။
Resource တစ်ခုကို Business Value အဖြစ်ပြောင်းနိုင်ဖို့ Capability လိုပါတယ်။
ဥပမာ ERP ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် Data မထည့်ဘူး၊ Report မထုတ်ဘူး၊ Manager မကြည့်ဘူး၊ Decision Making မှာ မသုံးဘူး ဆိုရင် ERP ဟာ Resource တစ်ခုတော့ရှိနေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် Business Value မဖန်တီးနိုင်သေးပါဘူး။
ဒါကြောင့် Management က “What do we have?” လို့ မေးရုံနဲ့မပြီးဘဲ “Can we use it effectively?” လို့ပါ မေးရပါမယ်။
ဒီအချက်က နောက် Business Model Canvas Block ဖြစ်တဲ့ Key Activities နဲ့ တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်လာပါတယ်။
Resource ရှိတယ်။ အဲဒီ Resource ကို အသုံးပြုပြီး Company က ဘာကို အကောင်းဆုံးလုပ်ရမလဲ? အဲဒါက Key Activities ဖြစ်ပါတယ်။
Business Growth ကို ဘယ် Resource က တားထားသလဲ?
တစ်ခါတလေ Business Growth ကို Customer မရှိတာက တားထားတာမဟုတ်ပါဘူး။ အားအနည်းဆုံး Resource တစ်ခုက တားထားတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဥပမာ—
Sales Demand ကောင်းတယ် — Production Capacity မလုံလောက်ဘူး။
Production Capacity ရှိတယ် — Skilled Technician မရှိဘူး။
Sales Team ကောင်းတယ် — Inventory မရှိဘူး။
Inventory ရှိတယ် — Working Capital ပိတ်နေတယ်။
Data ရှိတယ် — Analyst မရှိဘူး။
Consultant ရှိတယ် — Knowledge System မရှိဘူး။
ဒါကြောင့် Owner တစ်ယောက်အနေနဲ့ Resources အားလုံးကို တပြိုင်နက်တိုးချဲ့မယ့်အစား “လက်ရှိ Business Model ကို အများဆုံး တားထားတဲ့ Resource က ဘာလဲ?” ကို အရင်ရှာဖို့လိုပါတယ်။
တစ်ခါတလေ Sales တိုးဖို့ Marketing Budget ထပ်သုံးတာထက် Warehouse Capacity တိုးဖို့ ပိုလိုနိုင်ပါတယ်။ တစ်ခါတလေ ဝန်ထမ်းအသစ်ခန့်တာထက် Existing Data System ကို အရင်ပြင်ဖို့ လိုနိုင်ပါတယ်။
ဒါက Resource Management ကို Strategic Management အဖြစ် ကြည့်တဲ့နည်းဖြစ်ပါတယ်။
Business Owner အတွက် Key Resource Audit
ကိုယ့်လုပ်ငန်းကို ပြန်စစ်ချင်ရင် အောက်ပါမေးခွန်း ၁၀ ခုကို ဖြေကြည့်နိုင်ပါတယ်။
အောက်ပါ Audit သည် လေ့လာဆန်းစစ်ရန် အထောက်အကူပြု မေးခွန်းစာရင်းဖြစ်ပါတယ်။ Resource ၅ ခုဆိုတာ စတင်စဉ်းစားရန် အရေအတွက်ဥပမာသာဖြစ်ပြီး လုပ်ငန်းတိုင်းအတွက် ၅ ခုတိတိရှိရမယ်လို့ သတ်မှတ်ထားခြင်း မဟုတ်ပါ။
1. Customer ကို Value ပေးနိုင်ဖို့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ မရှိမဖြစ် Resource ၅ ခုက ဘာတွေလဲ?
2. Physical, Human, Intellectual, Financial ဘယ်အမျိုးအစားမှာ အားအနည်းဆုံးဖြစ်နေလဲ?
3. Owner တစ်ယောက် သို့မဟုတ် Employee တစ်ယောက်အပေါ် လွန်လွန်ကဲကဲ မှီခိုနေရသလား?
4. Customer Data, Know-how နဲ့ Business Knowledge ကို Company Resource အဖြစ် သိမ်းဆည်းထားသလား?
5. မလိုအပ်တဲ့ Resource တချို့မှာ Capital အများကြီး ပိတ်မိနေသလား?
6. ကိုယ်ပိုင်ဝယ်ထားတာထက် Rent, Outsource သို့မဟုတ် Partnership လုပ်ရင် ပိုထိရောက်မလား?
7. Growth လုပ်လာတဲ့အခါ ဘယ် Resource က အရင် Bottleneck ဖြစ်လာနိုင်သလဲ?
8. အရေးကြီး Resource တစ်ခု ပျောက်သွားရင် Backup ရှိသလား?
9. Competitor အလွယ်တကူ မကူးနိုင်တဲ့ Resource ဘာရှိသလဲ?
10. ရှိပြီးသား Resources တွေကို တကယ်အသုံးချနေသလား၊ ပိုင်ထားရုံပဲလား?
ဒီမေးခွန်းတွေကို ဖြေနိုင်လာရင် Asset List တစ်ခုထက်ပိုပြီး ကိုယ့် Business ရဲ့ Strategic Resource Base ကို မြင်လာပါလိမ့်မယ်။
Key Resources က အရင် Business Model Canvas Blocks တွေနဲ့ ဘယ်လိုချိတ်သလဲ?
Business Model Canvas ကို ဒီအထိ ပြန်ကြည့်ရင်—
Customer Segments — ဘယ်သူ့အတွက် Value ဖန်တီးမလဲ?
Value Proposition — ဘာ Value ပေးမလဲ?
Channels — အဲဒီ Value ကို Customer ဆီ ဘယ်လိုရောက်အောင်ပို့မလဲ?
Customer Relationships — Customer နဲ့ ဘယ်လို Relationship တည်ဆောက်မလဲ?
Revenue Streams — Value ကနေ Revenue ဘယ်လိုရမလဲ?
Key Resources — ဒီ Business Model တစ်ခုလုံး အလုပ်လုပ်နိုင်ဖို့ ဘာတွေ မရှိမဖြစ်လိုသလဲ?
ဒီနေရာကစပြီး Business Model Canvas ဟာ Customer ဘက်ကို အဓိကကြည့်နေရာကနေ Organization အတွင်းပိုင်းကို စတင်ဝင်ရောက်လာပါတယ်။
အဓိက မှတ်သားရန်
လုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ Resources အများကြီးရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အားလုံးဟာ Key Resources မဟုတ်ပါဘူး။
Key Resource ဆိုတာ Customer ကိုပေးမယ့် Value၊ Channel၊ Customer Relationship နဲ့ Revenue Model အလုပ်လုပ်နိုင်ဖို့ မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ Resource ဖြစ်ပါတယ်။
တချို့လုပ်ငန်းမှာ Factory က Key Resource ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
တချို့လုပ်ငန်းမှာ Brand ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
တချို့မှာ Technology ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
တချို့မှာ Data ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
တချို့မှာ လူတွေရဲ့ Knowledge နဲ့ Experience ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
တချို့မှာ Working Capital ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
အရေးကြီးဆုံးက “ကျွန်တော်တို့ ဘာပိုင်ထားသလဲ?” လို့မေးတာထက် “Customer ကို ပေးထားတဲ့ကတိကို တကယ်ဖြည့်ဆည်းနိုင်ဖို့ ဘာကို မဖြစ်မနေ ထိန်းထား၊ တည်ဆောက်၊ ဖွံ့ဖြိုးထားရမလဲ?” လို့မေးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ပြီးတော့ Management Perspective ကနေ နောက်ထပ်တစ်ဆင့်မေးရမှာက “ဒီ Resource မရှိတော့ရင် Business က ဘယ်လောက်ထိ ထိခိုက်မလဲ?” ဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီမေးခွန်းကို စနစ်တကျ ဖြေနိုင်လာတဲ့အချိန်မှာ Resource Management က ပိုင်ဆိုင်မှုစာရင်းထိန်းတဲ့အဆင့်ကနေ Strategic Management အဆင့်ကို ရောက်လာပါတယ်။
Key Takeaways
- Key Resources ဟာ Business Model အလုပ်လုပ်နိုင်ဖို့ မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ အဓိကအရင်းအမြစ်တွေဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ကို ထိရောက်စွာအသုံးချနိုင်တဲ့ Capability လည်း လိုအပ်ပါတယ်။
- အဓိက Resource အမျိုးအစားတွေက Physical, Intellectual, Human, Financial ဖြစ်ပါတယ်။
- Resource တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ကိုယ်ပိုင်ထားဖို့မလိုဘဲ Own, Rent, Lease, Outsource သို့မဟုတ် Partner လုပ်နိုင်ပါတယ်။
- Resource များတာထက် Value Creation အတွက် မှန်ကန်တဲ့ Resource ရှိတာ ပိုအရေးကြီးပါတယ်။
- Human Knowledge ကို လူတစ်ယောက်ရဲ့ခေါင်းထဲမှာပဲထားရင် Key Person Risk ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
- Customer Data, Brand, Know-how, Systems နဲ့ Methodology တွေဟာ အရေးကြီးတဲ့ Intellectual Resources ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
- Growth Planning လုပ်တဲ့အခါ Revenue Forecast တစ်ခုတည်းမကြည့်ဘဲ Resource Requirement နဲ့ Bottleneck ကိုပါ စစ်ဆေးသင့်ပါတယ်။
- Key Resources ကို Value Proposition, Channels, Customer Relationships နဲ့ Revenue Streams တွေနဲ့ ချိတ်ကြည့်ရပါတယ်။
အရင်းအမြစ်များနှင့် ရေးသားမှုမှတ်ချက်
ဒီဆောင်းပါးရဲ့ အခြေခံ Framework ကို Alexander Osterwalder နှင့် Yves Pigneur တို့၏ Business Model Generation ထဲက Key Resources Building Block အပေါ် အခြေခံထားပါတယ်။
Myanmar SME, Distribution နဲ့ Consulting Business တွေအတွက် နားလည်လွယ်ပြီး လက်တွေ့အသုံးချနိုင်စေရန် ဥပမာများနှင့် Management Perspective များကို The TEAM Solutions ရဲ့ Business Advisory Approach နဲ့ ထပ်မံချဲ့ထွင်ရှင်းပြထားပါတယ်။
ကား ၂၀ စီး၊ Retailer ၅,၀၀၀၊ Credit ရက် ၃၀၊ Inventory ရက် ၆၀ နှင့် Sales 50% တိုးနိုင်မှုတို့သည် အယူအဆနားလည်ရန် ဖန်တီးထားသည့် ဥပမာများဖြစ်ပြီး သုတေသနကိန်းဂဏန်းများ သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းတိုင်းလိုက်နာရမည့် သတ်မှတ်ချက်များ မဟုတ်ပါ။
- Osterwalder, A. & Pigneur, Y. (2010). Business Model Generation. Wiley — Key Resources building block.
- Strategyzer — Business Models: The Toolkit to Design a Disruptive Company
- Strategyzer — The Business Model Canvas
နောက်ဆောင်းပါး — 08 Key Activities
“လုပ်ငန်းအောင်မြင်ဖို့ ဘယ်အလုပ်တွေကို အကောင်းဆုံးလုပ်နိုင်ရမလဲ?”
Key Resources ရှိပြီးပြီဆိုရင် နောက်တစ်ဆင့်မှာ “အဲဒီ Resources တွေကို အသုံးပြုပြီး Company က ဘာတွေကို အကောင်းဆုံးလုပ်နိုင်ရမလဲ?” ဆိုတာကို ဆက်လေ့လာရပါမယ်။
အဲဒါက Business Model Canvas ရဲ့ နောက် Building Block ဖြစ်တဲ့ Key Activities ဖြစ်ပါတယ်။
အခန်းဆက်မှ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
- ၀၁ — Business Model ဆိုတာဘာလဲ?
- ၀၂ — Customer Segments
- ၀၃ — Value Proposition
- ၀၄ — Channels
- ၀၅ — Customer Relationships & CRM
- ၀၆ — Revenue Streams
အသိပေးချက် (Disclaimer)
ဤဆောင်းပါးသည် လေ့လာထားသော စာအုပ်များ၊ Framework များနှင့် ရေးသားသူ၏ သုံးသပ်အမြင်များကို ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အသိပညာမျှဝေရန် ရည်ရွယ်တင်ပြခြင်းဖြစ်ပါသည်။ လုပ်ငန်းတစ်ခုချင်းစီအတွက် သီးသန့်စီးပွားရေး၊ ငွေကြေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ စာရင်းကိုင် သို့မဟုတ် ဥပဒေရေးရာ အကြံပေးချက်မဟုတ်သလို ဖော်ပြပါနည်းလမ်းများအတိုင်း မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရန် ညွှန်ကြားခြင်းလည်း မဟုတ်ပါ။ လက်တွေ့ဥပမာများနှင့် မေးခွန်းစာရင်းများကို မိမိလုပ်ငန်း၏ အခြေအနေနှင့် ကိုက်ညီမှု ဆန်းစစ်ပြီးမှ အသုံးချသင့်ပါသည်။ အရေးကြီးသော ဆုံးဖြတ်ချက်များအတွက် သက်ဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်များနှင့် ပညာရှင်များထံ ထပ်မံစစ်ဆေးအတည်ပြုသင့်ပါသည်။