အရောင်းတက်နေပေမယ့် ငွေဘာကြောင့်မရှိရတာလဲ?

Cash Conversion Cycle ကိုနားလည်ပြီး Working Capital ပိတ်မိနေတဲ့နေရာကို ရှာဖွေခြင်း

“ဒီလ Sales က မနှစ်ကထက်တက်တယ်။ Profit & Loss မှာလည်း အမြတ်ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် Bank Account ထဲမှာ ငွေမလုံလောက်ဘူး။” ဒီအခြေအနေကို SME လုပ်ငန်းရှင်တော်တော်များများ ကြုံဖူးကြပါတယ်။

ပြဿနာက Profit မရှိတာတစ်ခုတည်းမဟုတ်ပါဘူး။ တချို့အခါမှာ ငွေရှိပေမယ့် Cash အဖြစ်မရှိသေးတာပါ။ ငွေက Inventory ထဲမှာပိတ်မိနေတယ်။ Accounts Receivable ထဲမှာပိတ်မိနေတယ်။ Supplier ကိုငွေချေပြီး Customer ဆီကပြန်မရသေးတဲ့ Operation Cycle ထဲမှာ ပိတ်မိနေတယ်။

ဒီအခြေအနေကို စနစ်တကျတိုင်းတာဖို့ အသုံးဝင်တဲ့ Financial Management Tool တစ်ခုက Cash Conversion Cycle — CCC ဖြစ်ပါတယ်။

CCC ဆိုတာဘာလဲ?

CCC က လုပ်ငန်းတစ်ခု ကုန်စည်ဝယ်ဖို့ Cash စိုက်ထုတ်လိုက်တဲ့အချိန်ကနေ အဲဒီပစ္စည်းကို ရောင်းပြီး Customer ဆီက Cash ပြန်ရတဲ့အချိန်အထိ ကြာတဲ့ “Cash Tied-Up Period” ကို ရက်နဲ့တိုင်းတာတဲ့ Tool ဖြစ်ပါတယ်။

အခြေခံ Formula က —

CCC = DIO + DSO − DPO

Business Owner အနေနဲ့ အဓိပ္ပာယ်က ရိုးရှင်းပါတယ်။

Inventory ထဲမှာ ပစ္စည်းဘယ်နှရက်နေလဲ

+ Customer ဆီက ငွေပြန်ရဖို့ ဘယ်နှရက်စောင့်ရလဲ

− Supplier ကို ငွေချေဖို့ ကိုယ်က ဘယ်နှရက်အချိန်ရလဲ

၁။ DIO — Inventory ထဲမှာ ငွေဘယ်လောက်ကြာပိတ်မိနေသလဲ?

Days Inventory Outstanding က ကုန်ပစ္စည်း သို့မဟုတ် Raw Material တွေ ဂိုဒေါင်ထဲမှာ ရောင်းမထွက်ခင် ပျမ်းမျှဘယ်နှရက်နေလဲဆိုတာကို တိုင်းတာပါတယ်။

Inventory ကို “ပစ္စည်း” လို့ပဲ မမြင်သင့်ပါဘူး။ Inventory ဆိုတာ Cash က ပစ္စည်းပုံစံပြောင်းပြီး Shelf ပေါ်မှာထိုင်နေတာပါ။ DIO တက်နေပြီဆိုရင် Slow-moving SKU များနေသလား၊ Forecast မှားနေလား၊ Excess Stock ဝယ်ထားသလား၊ Fast-moving Item မရှိဘဲ Slow-moving Item ပဲများနေလားဆိုတာ စစ်ဖို့လိုပါတယ်။

Sales Growth အတွက် Inventory လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် Inventory များလေလေ Capital ပိုပိတ်မိနိုင်လေလေ ဖြစ်ပါတယ်။

၂။ DSO — ရောင်းပြီးသားပစ္စည်းအတွက် ငွေဘယ်လောက်ကြာစောင့်ရသလဲ?

Days Sales Outstanding က Credit Sales လုပ်ပြီးနောက် Customer ဆီက Cash ပြန်ရဖို့ ပျမ်းမျှကြာတဲ့ရက်ကို တိုင်းတာပါတယ်။

Sales Team အတွက် Order ရတာက အောင်မြင်မှုဖြစ်နိုင်ပေမယ့် Finance အမြင်နဲ့ဆို Cash ရမှ Transaction Cycle ပြီးဆုံးပါတယ်။ ရက် ၃၀ Credit ပေးထားပြီး Customer က ရက် ၆၀ မှပေးတယ်ဆိုရင် Sales တက်လာတာနဲ့အမျှ Accounts Receivable လည်းတက်လာနိုင်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် “ဘယ် Customer က Sales အများဆုံးလဲ?” လို့မေးသလို “ဘယ် Customer က ငွေပြန်ဝင်နှုန်းအနှေးဆုံးလဲ?” ဆိုတာကိုပါ မေးသင့်ပါတယ်။

၃။ DPO — Supplier ကိုငွေချေဖို့ ကိုယ့်မှာ ဘယ်လောက်အချိန်ရှိသလဲ?

Days Payables Outstanding က Supplier ကိုငွေမချေမီ လုပ်ငန်းက Credit ကို ပျမ်းမျှဘယ်နှရက်အသုံးပြုနိုင်သလဲဆိုတာတိုင်းတာပါတယ်။

Customer ဆီက Cash မရသေးခင် Supplier ကိုအရင်ငွေချေရမယ်ဆိုရင် Business က အဲဒီ Gap ကို ကိုယ့် Working Capital နဲ့ဖြည့်ရပါတယ်။ လုပ်ငန်းကြီးလာလေလေ Gap လည်းကြီးလာနိုင်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် Payment Terms, Supplier Relationship နဲ့ Purchasing Policy တွေဟာ Procurement Issue တင်မဟုတ်ဘဲ Financial Strategy တစ်ခုပါ။ သို့သော် DPO တိုးချင်လို့ Supplier ကိုအချိန်မီမပေးဘဲနှောင့်နှေးတာနဲ့ Strategic Payment-Term Negotiation က မတူပါဘူး။

CCC ရှည်နေရင် ဘာဖြစ်လဲ?

CCC ရှည်နေတယ်ဆိုတာ Cash ထွက်သွားပြီး ပြန်ဝင်လာဖို့ အချိန်ကြာနေတယ်ဆိုတဲ့သဘောပါ။ အဲဒီအချိန်ကြားမှာ Payroll, Rent, Logistics, Supplier Payment နဲ့ Daily Operation အားလုံးကို ဆက်ပေးရပါတယ်။

ဒါကြောင့် Profit ရှိနေရင်တောင် Cash မလုံလောက်နိုင်ပါတယ်။ တခါတလေ Sales Growth က Cash Problem ကို ပိုကြီးစေနိုင်ပါတယ် — အထူးသဖြင့် Credit Sales များပြီး Inventory အများကြီးဝယ်ရတဲ့လုပ်ငန်းတွေမှာပါ။

အရောင်းတက်တာနဲ့ Cash Flow ကောင်းတာ မတူပါ

Sales တက်လာတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီ Sales အများစု Credit ဖြစ်တယ်။ Customer က နောက်ကျမှငွေပေးတယ်။ Sales တက်လို့ Stock ပိုဝယ်ရတယ်။ Supplier ကိုတော့ အရင်ငွေချေရတယ်။ ဒီလိုဖြစ်ရင် Revenue Growth က Working Capital Requirement ကိုတိုးစေပါတယ်။

ဒါကြောင့် Growth ကို Revenue တစ်ခုတည်းနဲ့ မတိုင်းတာသင့်ပါဘူး။ Growth အပြင် Working Capital က အဲဒီ Growth ကို ဘယ်လောက်ထိထောက်ပံ့နိုင်သလဲကို ကြည့်ရပါတယ်။

Manager တစ်ယောက် အပတ်စဉ်မေးသင့်တဲ့မေးခွန်းများ

• Inventory ပျမ်းမျှဘယ်နှရက်ရှိနေသလဲ?

• Slow-moving Stock ဘယ်လောက်ရှိသလဲ?

• Average Collection Days တက်နေလား?

• Overdue Customer တွေက ဘယ်သူတွေလဲ?

• Supplier Payment Terms က Customer Collection Terms ထက်တိုနေလား?

• Sales Growth ကြောင့် Working Capital Requirement ဘယ်လောက်တက်လာသလဲ?

CCC ကို လက်တွေ့ဘယ်လိုသုံးမလဲ?

ပထမဆုံး DIO, DSO, DPO ကိုလစဉ်တွက်ပါ။ နောက်ပြီး လွန်ခဲ့တဲ့ ၆လ သို့မဟုတ် ၁၂လ trend ကိုကြည့်ပါ။ CCC တက်လာရင် Component သုံးခုထဲမှာ ဘယ်တစ်ခုကအဓိကတက်နေလဲရှာပါ။

DIO တက်ရင် Inventory Policy ကိုပြင်ပါ။ DSO တက်ရင် Credit Policy နဲ့ Collection Process ကိုပြင်ပါ။ DPO နည်းလွန်းရင် Supplier Terms ကိုညှိနိုင်မလား စစ်ပါ။

နိဂုံး

Business မှာ Profit အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါပေမယ့် Payroll ကို Profit Percentage နဲ့မပေးနိုင်ပါဘူး။ Supplier ကိုလည်း Accounting Profit နဲ့မပေးနိုင်ပါဘူး။ လုပ်ငန်းကိုနေ့စဉ်လည်ပတ်စေတဲ့အရာက Cash ဖြစ်ပါတယ်။

Cash Conversion Cycle က Accountant တွေအတွက်ပဲသုံးရတဲ့ Formula မဟုတ်ပါဘူး။ Owner, CEO, Sales Manager, Purchasing Manager နဲ့ Finance Manager အားလုံး နားလည်ထားသင့်တဲ့ Management Tool ဖြစ်ပါတယ်။

အရောင်းတက်နေပေမယ့် ငွေမရှိဘူးဆိုရင် “ပိုရောင်းရမယ်” လို့ပဲမဆုံးဖြတ်ခင် — ငွေက ဘယ်နေရာမှာ ဘယ်လောက်ကြာပိတ်မိနေလဲ? ဆိုတာ အရင်မေးကြည့်သင့်ပါတယ်။

လေ့လာရာတွင် အသုံးပြုထားသော အရင်းအမြစ်များ

Management Tools 1 (Google Drive Knowledge Base)

သတိပြုရန်

ဤဆောင်းပါးသည် စာအုပ်နှင့် လေ့လာမှတ်စုများအပေါ် အခြေခံသည့် ပညာရေးဆိုင်ရာ သုံးသပ်ချက်နှင့် ထင်မြင်ယူဆချက်များသာ ဖြစ်ပါသည်။ သီးခြားလုပ်ငန်းအတွက် စီးပွားရေး သို့မဟုတ် ဘဏ္ဍာရေး အကြံပေးချက် မဟုတ်ပါ။ ဆုံးဖြတ်ချက်မချမီ မိမိလုပ်ငန်း၏ အချက်အလက်များကို စစ်ဆေးပြီး သက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူနှင့် ဆွေးနွေးပါ။