ဈေးကွက်ထဲဝင်ရုံနဲ့ မလုံလောက်ပါ — ဘယ်လိုဈေးကွက်မှာ ဘယ်လိုယှဉ်ပြိုင်မလဲ?

Porter’s Five Forces Analysis ကို အသုံးပြုပြီး လုပ်ငန်းတစ်ခု၏ ပြိုင်ဆိုင်မှုအခြေအနေကို နားလည်ခြင်း

စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခု စတင်ချင်တဲ့အခါ လူအများစုက “ဒီပစ္စည်းရောင်းကောင်းမလား”၊ “ဒီဈေးကွက်မှာ Customer ရှိမလား” ဆိုတာကို အရင်စဉ်းစားတတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် Demand ရှိတာနဲ့ အဲဒီ Market က ရေရှည်အမြတ်ရနိုင်တဲ့ Market ဖြစ်မယ်လို့ မဆိုလိုပါဘူး။

ရောင်းအားကောင်းပေမယ့် Supplier က ဈေးနှုန်းကို အမြဲတိုးနိုင်တယ်။ Customer က Discount နဲ့ Credit Term ကိုဖိအားပေးနိုင်တယ်။ ပြိုင်ဘက်အသစ်တွေ အလွယ်တကူဝင်လာနိုင်တယ်။ ကိုယ်ရောင်းနေတဲ့ Product ကို အစားထိုးနိုင်တဲ့ Product တွေ ပေါ်လာနိုင်တယ်။ နောက်ဆုံးမှာ Existing Competitors တွေက Price War ဆင်နွှဲနိုင်တယ်။

ဒီလိုဖိအားတွေကို တစ်ပြိုင်နက်မြင်ဖို့ အသုံးဝင်တဲ့ Strategy Tool တစ်ခုက Porter’s Five Forces Analysis ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ Framework က Industry တစ်ခုရဲ့ ပြိုင်ဆိုင်မှုပြင်းထန်မှုနဲ့ ရေရှည်အမြတ်ရနိုင်စွမ်းကို သက်ရောက်စေတဲ့ အခြေခံ Force ၅မျိုးကို ခွဲကြည့်ပေးပါတယ်။

၁။ Threat of New Entrants — ပြိုင်ဘက်အသစ်ဝင်လာဖို့ ဘယ်လောက်လွယ်သလဲ?

လုပ်ငန်းတစ်ခုက ဒီနေ့အမြတ်ကောင်းနေနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီလုပ်ငန်းထဲ ဝင်လာဖို့ အရမ်းလွယ်နေမယ်ဆိုရင် မနက်ဖြန်မှာ ပြိုင်ဘက်အသစ်တွေ တိုးလာနိုင်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ မေးသင့်တာက လုပ်ငန်းစဖို့ အရင်းအနှီးဘယ်လောက်လိုသလဲ၊ လိုင်စင်နဲ့ Regulatory Barrier ရှိသလား၊ Supplier Relationship၊ Distribution Network နဲ့ Brand တည်ဆောက်ဖို့ခက်သလား ဆိုတာပါ။

Entry Barrier မြင့်ရင် ပြိုင်ဘက်အသစ်ဝင်လာဖို့ခက်ပြီး လက်ရှိလုပ်ငန်းရှင်တွေအတွက် ပိုကောင်းနိုင်ပါတယ်။ Entry Barrier နည်းရင် Market က ရောင်းကောင်းတာမြင်တာနဲ့ အခြားသူတွေ လွယ်လွယ်ကူကူဝင်လာနိုင်ပါတယ်။

၂။ Bargaining Power of Suppliers — Supplier က ကိုယ့်လုပ်ငန်းကို ဘယ်လောက်ထိ ထိန်းချုပ်နိုင်သလဲ?

ကုမ္ပဏီတစ်ခုရဲ့ Sales ကောင်းနေပေမယ့် အဓိကကုန်ကြမ်း Supplier တစ်ယောက်တည်းအပေါ် မူတည်နေရင် အန္တရာယ်ရှိပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ပြည်ပ Import အပေါ်မူတည်တဲ့လုပ်ငန်းတွေမှာ FX Volatility၊ Border/Logistics Disruption နဲ့ Supplier အရေအတွက်နည်းမှုကြောင့် Supplier Power တက်နိုင်ပါတယ်။

Manager တစ်ယောက်အနေနဲ့ “အရေးကြီးဆုံး Item ၅မျိုးအတွက် Alternative Supplier ဘယ်နှယောက်ရှိလဲ?” ဆိုတာမေးသင့်ပါတယ်။ Supplier တစ်ယောက်နဲ့ ဆက်ဆံရေးကောင်းတာကကောင်းပေမယ့် Supplier တစ်ယောက်ပျောက်သွားတာနဲ့ Operation ရပ်သွားမယ့်အထိ မူတည်နေတာက Risk ဖြစ်ပါတယ်။

၃။ Bargaining Power of Buyers — Customer က ဈေးနှုန်းနဲ့ အကြွေးစနစ်ကို ဘယ်လောက်ထိ ဖိအားပေးနိုင်သလဲ?

Distribution Business တွေမှာ “ဒီ Dealer ကြီးကို Discount ထပ်ပေးမှဝယ်မယ်”၊ “Credit 60 Days ပေးမှ Order တင်မယ်” ဆိုတဲ့အခြေအနေတွေဟာ Buyer Power ပါ။ Customer အနည်းငယ်ဆီမှာ Sales အများစုစုပုံနေမယ်၊ Product က အခြား Supplier ဆီက အလွယ်တကူပြောင်းဝယ်လို့ရမယ်ဆိုရင် Buyer Power မြင့်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် Sales Volume တစ်ခုတည်းမကြည့်ဘဲ Customer Concentration, Discount, Credit Period, Collection Risk နဲ့ Switching Risk တွေကိုပါကြည့်ဖို့လိုပါတယ်။ Top Customer ၅ယောက်ပျောက်သွားရင် Sales ဘယ်လောက်ထိခိုက်မလဲဆိုတာ Management က သိထားသင့်ပါတယ်။

၄။ Threat of Substitutes — ကိုယ့် Product ကို တခြားအရာတစ်ခုက အစားထိုးနိုင်သလား?

ပြိုင်ဘက်ဆိုတာ ကိုယ်နဲ့ Product တူတူရောင်းတဲ့ Company တင်မဟုတ်ပါဘူး။ Customer ရဲ့ တူညီတဲ့လိုအပ်ချက်ကို အခြားနည်းနဲ့ ဖြည့်ပေးနိုင်တဲ့ Product တစ်ခုလည်း Substitute ဖြစ်ပါတယ်။

ဥပမာ မူရင်း Motorcycle Spare Part အစား တန်ဖိုးနည်း Chinese Substitute Part၊ Reconditioned Part သို့မဟုတ် Used Part ကို Customer က ရွေးနိုင်ရင် အဲဒီ Product တွေက ကိုယ့်ရဲ့ Substitute Pressure ဖြစ်ပါတယ်။ Manager တစ်ယောက်က “Customer က ငါတို့ Product မဝယ်တော့ရင် ဘာကိုရွေးမလဲ?” ဆိုတာ မကြာခဏမေးသင့်ပါတယ်။

၅။ Competitive Rivalry — လက်ရှိပြိုင်ဘက်တွေအကြား ယှဉ်ပြိုင်မှု ဘယ်လောက်ပြင်းထန်သလဲ?

ပြိုင်ဘက်များလာခြင်း၊ Market Growth နှေးခြင်း၊ Product Differentiation မရှိခြင်းတွေက Price War ဖြစ်လာစေနိုင်ပါတယ်။ အားလုံးကတူညီတဲ့ Product၊ တူညီတဲ့ Customer၊ တူညီတဲ့ Channel ကို အသုံးပြုနေတယ်ဆိုရင် နောက်ဆုံးပြိုင်စရာတစ်ခုတည်းက Price ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။

ဒီအခြေအနေမှာ Sales တက်နေပေမယ့် Margin ကျနိုင်ပါတယ်။ Strategy ဆိုတာ ပြိုင်ဘက်ထက်ဈေးလျှော့နိုင်ခြင်းတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ Customer အတွက် ကိုယ့်ကိုဘာကြောင့်ရွေးသင့်သလဲဆိုတဲ့ Differentiation တည်ဆောက်ခြင်းလည်းဖြစ်ပါတယ်။

Five Forces ကို ဘယ်လိုသုံးမလဲ?

ပထမဆုံး Industry Scope ကို အတိအကျသတ်မှတ်ပါ။ “Retail Business” လို့ကျယ်ကျယ်မပြောဘဲ “မန္တလေးမြို့နှင့် အလယ်ပိုင်းဒေသအတွက် Motorcycle Spare Parts Wholesale Distribution” လိုမျိုး Product နဲ့ Geography ကိုရှင်းပါ။ ပြီးရင် Force ၅မျိုးကို Low / Medium / High လို့ အကြမ်းဖျင်းသတ်မှတ်ပြီး ဘယ် Force က အမြတ်ကို အများဆုံးဖိအားပေးနေလဲရှာပါ။

ဥပမာ Supplier Power High၊ Buyer Power High၊ Rivalry High ဖြစ်နေရင် “ပိုရောင်းမယ်” ဆိုတဲ့ Strategy တစ်ခုတည်းမလုံလောက်ပါဘူး။ Alternative Supplier တည်ဆောက်ခြင်း၊ Credit Policy ပြင်ခြင်း၊ Service/Differentiation တိုးခြင်း၊ Channel Structure ပြန်စဉ်းစားခြင်းတို့ကို တွဲလုပ်ရပါမယ်။

Myanmar SME Owner တစ်ယောက်အတွက် မေးခွန်း ၅ခု

၁။ ပြိုင်ဘက်အသစ် ဝင်လာဖို့လွယ်သလား?

၂။ Supplier တစ်ယောက်ပျောက်သွားရင် လုပ်ငန်းလည်နိုင်သေးလား?

၃။ Top Customer ၅ယောက် ပျောက်သွားရင် Sales ဘယ်လောက်ကျမလဲ?

၄။ Customer တွေမှာ ကိုယ့် Product အစားရွေးချယ်စရာဘာရှိသလဲ?

၅။ လက်ရှိပြိုင်ဆိုင်မှုက Value ပေါ်မှာလား၊ Price ပေါ်မှာလား?

နိဂုံး

ဈေးကွက်ထဲမှာ ရောင်းအားရှိနေတာနဲ့ ရေရှည်အောင်မြင်မယ်လို့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။ ကောင်းမွန်တဲ့ Strategy ဆိုတာ Existing Competitor ကိုသာစောင့်ကြည့်တာမဟုတ်ဘဲ Supplier, Buyer, Substitute, New Entrant နဲ့ Rivalry အားလုံးရဲ့ ဖိအားကို နားလည်ပြီး ကိုယ့် Strategic Position ကို တည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ Porter’s Five Forces က အနာဂတ်ကိုခန့်မှန်းပေးတဲ့ Tool မဟုတ်ပေမယ့် ကိုယ်ယှဉ်ပြိုင်နေတဲ့ကွင်းကို ပိုရှင်းရှင်းလင်းလင်းမြင်စေတဲ့ Strategy Lens တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

လေ့လာရာတွင် အသုံးပြုထားသော အရင်းအမြစ်များ

Management Tools 1 (Google Drive Knowledge Base)

သတိပြုရန်

ဤဆောင်းပါးသည် စာအုပ်နှင့် လေ့လာမှတ်စုများအပေါ် အခြေခံသည့် ပညာရေးဆိုင်ရာ သုံးသပ်ချက်နှင့် ထင်မြင်ယူဆချက်များသာ ဖြစ်ပါသည်။ သီးခြားလုပ်ငန်းအတွက် စီးပွားရေး သို့မဟုတ် ဘဏ္ဍာရေး အကြံပေးချက် မဟုတ်ပါ။ ဆုံးဖြတ်ချက်မချမီ မိမိလုပ်ငန်း၏ အချက်အလက်များကို စစ်ဆေးပြီး သက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူနှင့် ဆွေးနွေးပါ။